Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Tomografia komputerowa zatok szczękowych – kiedy warto ją wykonać i co pokazuje to badanie?

Tomografia komputerowa zatok szczękowych to badanie wykorzystywane głównie do diagnostyki problemów takich jak przewlekły katar, uczucie rozpierania twarzy czy nawracające bóle w okolicy policzków i zębów. Badanie to bywa określane także jako tomografia szczęki lub tomografia komputerowa szczęki i żuchwy, szczególnie gdy obejmuje większy zakres anatomiczny.

TK zatok szczękowych jest znacznie czulsze niż klasyczne RTG zatok i pozwala wykrywać zmiany, które mogą być niewidoczne w innych metodach diagnostycznych, w związku z tym znajduje zastosowanie zarówno w laryngologii, jak i stomatologii czy chirurgii szczękowo-twarzowej.

Na czym polega tomografia komputerowa szczęki i zatok?

Tomografia komputerowa szczęki polega na wykonaniu serii bardzo cienkich przekrojów obrazowych w obrębie twarzoczaszki. Aparat obraca się wokół głowy pacjenta, a uzyskane dane są przetwarzane do postaci trójwymiarowych rekonstrukcji.

W badaniu TK szczęki lekarz może dokładnie ocenić:

Tomografia komputerowa zatok szczękowych najczęściej wykonywana jest bez kontrastu, jednak w wybranych sytuacjach klinicznych podanie środka kontrastowego może być konieczne. Dotyczy to przede wszystkim przypadków, w których istnieje podejrzenie zmian nowotworowych, powikłań zapalnych szerzących się poza zatoki lub konieczna jest dokładniejsza ocena tkanek miękkich. TK zatok szczękowych z kontrastem może być również pomocna w różnicowaniu zmian litych i torbielowatych oraz w ocenie naciekania okolicznych struktur, takich jak oczodół czy tkanki twarzy. Badanie z kontrastem rozważa się także w sytuacjach nietypowego przebiegu choroby lub braku jednoznacznej odpowiedzi na leczenie, gdy standardowa tomografia bez kontrastu nie dostarcza wystarczających informacji diagnostycznych.

Tomografia komputerowa szczęki – co wykrywa?

Zakres informacji, jakie daje tomografia komputerowa szczęki, jest bardzo szeroki. Badanie to pozwala wykryć m.in.:

W kontekście stomatologii szczególnie istotne jest to, że TK zatok szczękowych umożliwia ocenę tkanek okołowierzchołkowych zębów oraz wyrywa tzw. „ukryte” stany zapalne, które mogą nie dawać jednoznacznych objawów klinicznych.

Tomografia szczęki – wskazania do badania

Najczęstsze wskazania do wykonania tomografii komputerowej zatok szczękowych i struktur szczęki to nawracające lub przewlekłe objawy zapalenia zatok, zwłaszcza jeśli mimo prawidłowo prowadzonego leczenia farmakologicznego nie uzyskuje się poprawy samopoczucia.

Badanie TK zatok wykonuje się również w ramach przygotowania do leczenia operacyjnego w obrębie zatok, w diagnostyce dolegliwości bólowych twarzy o niejasnej etiologii oraz w sytuacjach podejrzenia powikłań stomatologicznych, szczególnie gdy istnieje związek między zmianami okołowierzchołkowymi zębów, a zatoką szczękową.

Badanie jest również wykorzystywane w planowaniu leczenia implantologicznego i zabiegów chirurgii szczękowo-twarzowej oraz w ocenie urazów twarzoczaszki.

Jak wygląda tomografia komputerowa szczęki?

W praktyce badanie tomografii komputerowej zatok i szczęki jest szybkie i bezbolesne.

W przypadku klasycznego badania TK szczęki pacjent układa się w pozycji leżącej na specjalnym stole, który przesuwa się do wnętrza aparatu. W trakcie badania należy pozostać nieruchomo przez kilkanaście–kilkadziesiąt sekund, a czasem na chwilę wstrzymać oddech. Całość trwa zwykle kilka minut, natomiast samo skanowanie jest bardzo krótkie.

W diagnostyce stomatologicznej i szczękowo-twarzowej często wykorzystuje się również tomografię stożkową CBCT (cone beam CT). W tym przypadku badanie najczęściej wykonywane jest w pozycji stojącej lub siedzącej. Pacjent opiera głowę o specjalne podpórki stabilizujące, a aparat obraca się wokół niej, wykonując pojedynczy obrót i rejestrując dane do rekonstrukcji obrazu trójwymiarowego. Badanie trwa kilkanaście–kilkadziesiąt sekund i nie wymaga wstrzymywania oddechu.

Tomografia komputerowa szczęki – przygotowanie

Jeśli badanie TK szczęki wykonywane jest bez kontrastu, pacjent może pojawić się bez wcześniejszego przygotowania.

W przypadku badania z kontrastem obowiązują dodatkowe zasady:

Do badania zawsze należy zdjąć metalowe elementy z okolicy głowy i szyi (np. kolczyki, ruchome protezy), ponieważ mogą one pogarszać jakość obrazu.

Ile kosztuje tomografia szczęki?

Koszt badania może się różnić w zależności od zakresu i miejsca wykonania. Ceny zwykle mieszczą się w przedziale:

Warto pamiętać, że jeśli pacjent posiada odpowiednie skierowanie od lekarza, badanie może być wykonane w ramach NFZ.

Czy tomografia szczęki jest bezpieczna?

Tomografia komputerowa faktycznie wykorzystuje jonizujące promieniowanie rentgenowskie, jednak jego dawki w nowoczesnych aparatach są możliwie niskie i dostosowane do zakresu badania. W diagnostyce zatok i szczęki stosuje się techniki niskodawkowe, które można porównać do dawki promieniowania jaką otrzymuje organizm podczas kilku-kilkunastu godzin lotu międzykontynentalnego.

Badanie uznaje się za bezpieczne, jeśli wykonywane jest zgodnie ze wskazaniami medycznymi. U kobiet w ciąży decyzja o jego wykonaniu powinna być zawsze rozważona indywidualnie w kontekście ryzyka i zysków z badania.

Najczęstsze pytania pacjentów (QA)

1. Czy badanie pokazuje zatoki szczękowe?
Tak, tomografia komputerowa bardzo dokładnie obrazuje zatoki szczękowe. Jest to jedna z najlepszych metod oceny ich stanu. Pozwala zobaczyć pogrubienie błony śluzowej, obecność płynu, torbieli czy polipów. Dzięki wysokiej rozdzielczości można także ocenić drożność ujść zatok oraz ich relacje z korzeniami zębów.

2. Czy TK pomaga diagnozować neuralgię nerwu trójdzielnego?
Tomografia komputerowa nie jest podstawowym badaniem w diagnostyce neuralgii nerwu trójdzielnego. W tym przypadku większe znaczenie ma rezonans magnetyczny, który pozwala ocenić struktury nerwowe. TK może jednak być pomocna pośrednio – np. w wykluczeniu zmian kostnych, zapalnych lub guzów uciskających struktury nerwowe w obrębie twarzoczaszki.

3. Czy tomografia szczęki wykrywa ukryte stany zapalne zębów?
Tak, i jest to jedno z ważniejszych zastosowań tego badania. Tomografia komputerowa szczęki pozwala wykryć zmiany okołowierzchołkowe, torbiele czy ogniska zapalne, które mogą nie być widoczne w standardowym zdjęciu RTG. Dzięki temu możliwe jest wcześniejsze wdrożenie leczenia i zapobieganie powikłaniom, takim jak przewlekłe zapalenie zatok o podłożu zębowym.

Umów się na TK zatok szczękowych

Bibliografia: