Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Stenoza kanału kręgowego to zwężenie przestrzeni, w której biegną rdzeń kręgowy i korzenie nerwowe. Prowadzi do ucisku struktur nerwowych, a w efekcie do bólu, drętwienia i osłabienia siły mięśniowej kończyn.

Schorzenie to ma charakterystyczny rys: dolegliwości zależą od pozycji ciała. Pacjent, który bez trudu przejedzie kilkanaście kilometrów na rowerze (w pozycji pochylonej), po przejściu zaledwie 200 metrów w pozycji wyprostowanej musi przystanąć i odpocząć. Wynika to z faktu, iż pochylenie tułowia poszerza kanał kręgowy i chwilowo zmniejsza ucisk na nerwy.

Poniżej wyjaśniamy, czym dokładnie jest stenoza, skąd się bierze, jakie daje objawy, jakie badania ją potwierdzają i czy da się ją wyleczyć bez operacji.

Co to jest stenoza?

Stenoza kanału kręgowego to zwężenie przestrzeni, w której biegnie rdzeń kręgowy i korzenie nerwowe. Struktury nerwowe zostają uciśnięte, co prowadzi do bólu, drętwienia i osłabienia siły mięśniowej. Nazwa pochodzi z greckiego „stenos” – wąski.

Kluczowe fakty:

Stenoza kanału kręgowego – przyczyny

Stenoza rzadko ma jedną przyczynę. Zwykle jest sumą kilku procesów zachodzących latami.

Przyczyny nabyte (zdecydowana większość):

Przyczyny wrodzone:

U osób z wrodzenie wąskim kanałem nawet niewielka wypuklina dysku daje objawy, które u innych przebiegałyby bezobjawowo.

Stenoza kanału kręgowego – objawy

Objawy zależą przede wszystkim od odcinka kręgosłupa, w którym doszło do zwężenia.

Stenoza lędźwiowa – chromanie neurogenne:

Stenoza szyjna – mielopatia:

Kluczowa różnica: przy stenozie lędźwiowej dominuje ból zależny od pozycji, przy szyjnej zaburzenia sprawności i równowagi, często bez silnego bólu.

Bezwzględna i krytyczna stenoza kanału kręgowego

Radiolodzy stopniują zwężenie na podstawie wymiarów kanału.

Bezwzględna stenoza kanału kręgowego oznacza, że zwężenie samo w sobie jest na tyle duże, że uciska struktury nerwowe niezależnie od pozycji. Krytyczna stenoza kanału kręgowego to stan wymagający pilnej konsultacji neurochirurgicznej – szczególnie w odcinku szyjnym, gdzie grozi trwałym uszkodzeniem rdzenia.

Ważne zastrzeżenie: wymiary z opisu MRI nie decydują samodzielnie o leczeniu. Liczy się połączenie obrazu z objawami klinicznymi. Zdarzają się pacjenci z kanałem 9 mm i minimalnymi dolegliwościami oraz tacy z 12 mm i wyraźnym chromaniem.

Stenoza kanału kręgowego – zagrożenia

Nieleczona stenoza rzadko prowadzi do nagłej katastrofy zdrowotnej, ale ma charakter postępujący. Zagrożenia dla pacjenta to:

Zespół ogona końskiego oraz szybko postępująca mielopatia to wskazania do operacji w trybie pilnym i w przypadku ich wystąpienia należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem!

Stenoza – badania. Stenoza kanału kręgowego

Diagnostyka stenozy kanału kręgowego opiera się na połączeniu badania neurologicznego z badaniami obrazowymi.

Badania laboratoryjne nie rozpoznają stenozy, ale pomagają wykluczyć inne przyczyny dolegliwości. W przypadku objawów takie jak powyżej warto oznaczyć:

Stenoza kanału kręgowego – leczenie

Leczenie dobiera się do nasilenia objawów, a nie do samego wyniku badania.

Leczenie zachowawcze (pierwszy wybór przy objawach łagodnych i umiarkowanych):

Leczenie operacyjne:

Wskazania do operacji to brak poprawy po 3-6 miesiącach leczenia zachowawczego, narastające deficyty neurologiczne, zespół ogona końskiego, mielopatia szyjna, dystans chodu ograniczający codzienne funkcjonowanie.

Stenoza – ćwiczenia

Podstawowa zasada w przypadku ćwiczeń dla osób ze stenozą może wydawać się zaskakująca, ponieważ przy stenozie lędźwiowej pomagają ćwiczenia w zgięciu, a szkodzą te w przeproście. JEst tak dlatego, że zgięcie poszerza kanał nawet o kilkanaście procent.

Zalecane:

Odradzane:

WAŻNE! Zestaw ćwiczeń powinien dobrać fizjoterapeuta to samo ćwiczenie pomaga przy stenozie i szkodzi przy dyskopatii.

Czy stenoza jest wyleczalna? Czy stenoza może się cofnąć?

Nie, stenoza kanału kręgowego nie cofa się samoistnie i nie da się jej wyleczyć farmakologicznie. Zwężenie kostne raz powstałe nie zniknie – kość i przerośnięte więzadła nie wracają do pierwotnych wymiarów.

Można jednak skutecznie kontrolować objawy, a to zmienia obraz choroby:

Podsumowując stenoza jest chorobą przewlekłą, którą się kontroluje, a nie wyleczalną w sensie zniknięcia zmian. Znaczna część pacjentów przez lata funkcjonuje dobrze bez operacji.

Q&A – odpowiada lekarz

1. Jak odróżnić stenozę od zwykłej dyskopatii?

Decyduje tu reakcja na pozycję ciała i dystans chodu. Przy stenozie ból nóg narasta podczas chodzenia i ustępuje po pochyleniu się do przodu lub usiądnięciu. Przy dyskopatii ból jest zwykle jednostronny, promieniuje wzdłuż jednego korzenia, nasila się przy siedzeniu, kaszlu i kichaniu, a często ustępuje przy chodzeniu. Stenoza dotyczy głównie osób po 60. roku życia, dyskopatia – także młodszych. Rozstrzyga rezonans magnetyczny.

2. Czy zmiany zwyrodnieniowe są główną przyczyną stenozy?

Tak, odpowiadają za zdecydowaną większość przypadków. Z wiekiem krążki międzykręgowe tracą wysokość, stawy międzykręgowe przerastają, a więzadło żółte pogrubia się i wpukla do kanału. Te trzy procesy razem stopniowo zabierają przestrzeń nerwom. Postać wrodzona, wynikająca z krótkich łuków kręgowych, jest rzadka, ale u takich osób nawet niewielka wypuklina dysku może wywoływać duże objawy.

3. Jakie objawy sugerują ucisk na rdzeń kręgowy?

Przede wszystkim zaburzenia sprawności, a nie ból. Niepokoić powinny: brak zręczności rąk i trudność z drobnymi czynnościami jak zapinanie guzików, zaburzenia równowagi i chodu, drętwienie obu rąk lub nóg, wzmożone napięcie mięśniowe. Objawami alarmowymi są zaburzenia oddawania moczu i stolca oraz znieczulenie okolicy krocza- nasuwa to podejrzenie zespołu ogona końskiego wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej!

4. Czy rehabilitacja może opóźnić konieczność operacji?

Tak i u wielu pacjentów pozwala jej uniknąć przez lata. Fizjoterapia nie poszerzy kanału kostnego, ale wzmacnia mięśnie stabilizujące, uczy pozycji odbarczających i zmniejsza składową zapalną ucisku. W efekcie wydłuża się dystans chodu i poprawia jakość życia. Rehabilitacja nie zastąpi jednak operacji przy narastających deficytach neurologicznych czy mielopatii – wtedy zwlekanie grozi trwałym uszkodzeniem.

5. Jakie badanie najlepiej pokazuje stopień zwężenia kanału?

Rezonans magnetyczny kręgosłupa jest badaniem z wyboru. Jako jedyny uwidacznia jednocześnie rdzeń, korzenie nerwowe, krążki międzykręgowe i więzadło żółte, pozwalając zmierzyć średnicę kanału i ocenić stopień ucisku. Tomografia komputerowa lepiej pokazuje struktury kostne i jest alternatywą przy przeciwwskazaniach do MRI. Należy pamiętać, że o wyborze leczenia decyduje zestawienie obrazu z objawami, a nie sam wynik w milimetrach.

Bibliografia