Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Rodzaje piersi – jakie są typy piersi?

Budowa piersi jest kwestią bardzo indywidualną. U jednej kobiety dominować będzie tkanka tłuszczowa, u innej gruczołowa, jednak u większości występuje ich mieszanka w różnych proporcjach. Typ piersi nie tylko wpływa na ich wygląd, ale ma realne znaczenie diagnostyczne. To czy pierś jest gruczołowa, tłuszczowa czy o budowie mieszanej, decyduje o tym, które badanie obrazowe będzie skuteczniejsze. Poniżej wyjaśniamy, jakie są rodzaje piersi, od czego zależy ich budowa, jak sprawdzić swój typ i jakie badania dobrać do każdego z nich.

Jakie są rodzaje piersi?

Piersi dzieli się przede wszystkim według proporcji dwóch głównych tkanek je budujących tj.: gruczołowej i tłuszczowej. Na tej podstawie wyróżnia się 3 podstawowe typy budowy:

Każdy z tych typów inaczej wygląda w badaniach obrazowych i wymaga nieco innego podejścia diagnostycznego. Nie ma typu lepszego czy gorszego, bo każdy z nich jest wariantem normy.

Pierś tłuszczowa – piersi o budowie tłuszczowej

W piersiach o budowie tłuszczowej dominuje tkanka tłuszczowa, a udział tkanki gruczołowej jest niewielki. Cechują się one:

Ten typ występuje najczęściej u kobiet po menopauzie oraz po 50. roku życia, gdy tkanka gruczołowa ulega stopniowej przemianie tłuszczowej. Z diagnostycznego punktu widzenia piersi tłuszczowe są najłatwiejsze do oceny.  Ponieważ na ciemnym tle tkanki tłuszczowej ewentualne zmiany (jasne punkty) są dobrze widoczne.

Pierś gruczołowo-tłuszczowa – pierś o budowie i utkaniu gruczołowo-tłuszczowym

Pierś o budowie gruczołowo-tłuszczowej (określana też jako pierś o utkaniu gruczołowo-tłuszczowym) to najczęstszy typ, w którym tkanka gruczołowa i tłuszczowa występują w zbliżonych proporcjach. Charakteryzuje się:

To typowa budowa u kobiet w wieku 40-50 lat oraz w okresie okołomenopauzalnym. Warto zapamiętać, że zapis piersi o budowie gruczołowo-tłuszczowej w opisie badania jest po prostu neutralnym opisem struktury, a nie oznaką nieprawidłowości.

Pierś gruczołowa – piersi o budowie i utkaniu gruczołowym

W piersiach o budowie gruczołowej (o utkaniu gruczołowym) przeważa tkanka gruczołowa nad tłuszczową. Ich cechy to:

Ten typ dominuje u młodszych kobiet, zwykle przed 40. rokiem życia, a także u kobiet karmiących piersią. Gęsta tkanka gruczołowa na mammografii jest jasna – podobnie jak zmiany nowotworowe – dlatego u tych kobiet badaniem pierwszego wyboru często jest USG, a nie mammografia.

Tkanka gruczołowa w piersiach – co warto wiedzieć?

Tkanka gruczołowa to część piersi odpowiedzialna za produkcję i transport mleka. Jej ilość zmienia się w ciągu życia pod wpływem hormonów. Warto wiedzieć, że:

Zmiany gruczołowe w piersiach

Zmiany gruczołowe w piersiach to szerokie pojęcie obejmujące różne przekształcenia tkanki gruczołowej – w większości łagodne. Najczęstsze z nich to:

Większość zmian gruczołowych jest niegroźna, jednak każdą nową lub powiększającą się zmianę należy skonsultować z lekarzem i ocenić w badaniu obrazowym.

Od czego zależy rodzaj piersi?

Typ budowy piersi nie jest przypadkowy – kształtuje go kilka czynników:

Jak sprawdzić swój typ piersi?

Typu budowy piersi nie daje się wiarygodnie ocenić samym dotykiem – określa się go w badaniu obrazowym. Aby poznać swój typ piersi:

Samobadanie piersi jest ważne dla wykrywania zmian, ale nie służy do określania typu budowy.

Jakie badania są najlepsze dla poszczególnych typów piersi?

Dobór badania obrazowego zależy przede wszystkim od gęstości piersi oraz wieku. Poniższa tabela pokazuje ogólne zasady:

Ogólna zasada jest prosta: im gęstsza (bardziej gruczołowa) pierś, tym większa rola USG jako uzupełnienia lub alternatywy dla mammografii.        

Jakie badania warto wykonać?

Aby dobrać właściwą diagnostykę do swojego typu piersi, warto zacząć od badania obrazowego określającego gęstość tkanki. Dla młodszych kobiet oraz kobiet z gęstymi, gruczołowymi piersiami korzystne jest wykonanie USG piersi, natomiast dla kobiet po 45. roku życia mammografii, najlepiej uzupełnionej o USG piersi. W przypadku obciążonego wywiadu rodzinnego korzystne jest również rozszerzenie diagnostyki o badania genetyczne w kierunku mutacji BRCA1 i BRCA2. Taki zestaw badań pozwala dopasować profilaktykę do indywidualnej budowy piersi i ułatwia pacjentce wybór właściwej metody diagnostycznej.

Q&A – odpowiada lekarz

1. Czy typ budowy piersi zmienia się z wiekiem lub po ciąży?

Tak, budowa piersi zmienia się przez całe życie. W wieku rozrodczym oraz podczas ciąży i karmienia dominuje tkanka gruczołowa, przez co piersi są gęstsze. Po menopauzie tkanka gruczołowa stopniowo zastępowana jest tłuszczową, a piersi stają się mniej gęste i łatwiejsze do oceny w mammografii. To naturalny proces związany ze zmianami hormonalnymi.

2. Dlaczego piersi gęste wymagają czasem dodatkowego USG?

Ponieważ gęsta tkanka gruczołowa i zmiany nowotworowe wyglądają na mammografii podobnie – obie są jasne. Na tym tle guz może się ukryć, co obniża czułość mammografii u kobiet z gęstymi piersiami. USG ocenia tkankę inną metodą (falami dźwiękowymi) i pozwala uwidocznić zmiany niewidoczne na zdjęciu rentgenowskim. Dlatego przy gęstych piersiach lekarz często zaleca oba badania łącznie.

3. Czy asymetria piersi zawsze jest naturalna?

Najczęściej tak. Niewielka asymetria wielkości czy kształtu piersi jest zjawiskiem powszechnym i całkowicie prawidłowym. Niepokój powinna wzbudzić dopiero nowo zauważona lub narastająca asymetria, zwłaszcza gdy towarzyszą jej zmiany skóry, wciągnięcie brodawki, wyciek czy wyczuwalny guzek. Takie objawy wymagają konsultacji lekarskiej i badania obrazowego, aby wykluczyć zmianę wymagającą leczenia.

4. Jak hormony wpływają na strukturę tkanki piersi?

Hormony płciowe, przede wszystkim estrogeny i progesteron, bezpośrednio regulują ilość tkanki gruczołowej. Estrogeny pobudzają jej rozwój, dlatego w wieku rozrodczym piersi są gęstsze. W trakcie cyklu miesiączkowego piersi mogą stawać się tkliwe i obrzęknięte, a w ciąży tkanka gruczołowa wyraźnie się rozrasta. Po menopauzie spadek estrogenów prowadzi do przemiany tłuszczowej piersi.

5. Czy istnieje związek między typem piersi a ryzykiem raka?

Tak, wysoka gęstość piersi jest uznanym, niezależnym czynnikiem umiarkowanie podwyższającym ryzyko raka piersi. Kobiety z bardzo gęstymi piersiami mają nieco wyższe ryzyko niż kobiety z piersiami tłuszczowymi. Do tego gęsta tkanka utrudnia wykrycie zmian w mammografii. Nie oznacza to jednak choroby. Typ gruczołowy piersi to po prostu wskazanie do staranniejszej, regularnej diagnostyki.

6. Jakie rodzaje piersi najczęściej sprawiają trudności diagnostyczne?

Nieco większej uwagi diagnostycznej wymagają piersi gęste, o budowie gruczołowej, typowe dla młodszych kobiet. Jednak, aby uspokoić pacjentki z typem gruczołowym piersi: sama gruczołowa budowa nie jest dużą przeszkodą i nie oznacza, że badania będą niemiarodajne. Jasna tkanka gruczołowa może na mammografii maskować drobne zmiany, dlatego u tych kobiet po prostu dobiera się odpowiednią metodę: badaniem pierwszego wyboru bywa wtedy USG, które doskonale ocenia gęstą tkankę i nie wykorzystuje promieniowania. Bardzo dobrze sprawdza się tu także tomosynteza (mammografia 3D), która ocenia pierś warstwowo i zgodnie z danymi naukowymi wyraźnie poprawia wykrywalność zmian w gęstej tkance. W razie potrzeby mammografię i USG łączy się ze sobą, co zgodnie z danymi naukowymi wyraźnie zwiększa czułość diagnostyki, a w wybranych sytuacjach np. przy wysokim ryzyku raka badania te uzupełnia się o rezonans magnetyczny. Innymi słowy, gęsta pierś sama w sobie to nie powód do niepokoju, lecz jedynie wskazówka, jak zaplanować badania, by były one w pełni wiarygodne.

Lek. med. Katarzyna Lizak – Sabatowska

Umów się na badanie obrazowe

Bibliografia: