Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Rak żołądka – objawy, badania, kiedy zgłosić się do lekarza?

Zaczyna się niewinnie: uczucie pełności po kilku kęsach, odbijanie, niestrawność, lekki ból w nadbrzuszu. Łatwo uznać, że to stres, cięższy posiłek albo po prostu „wrażliwy żołądek”. Problem w tym, że rak żołądka na początku często nie daje charakterystycznych objawów – dlatego tak ważne jest, aby nie ignorować dolegliwości, które utrzymują się, wracają albo stopniowo się nasilają. Sprawdź, jakie sygnały powinny skłonić do konsultacji i jakie badania pomagają odróżnić zwykłą dyspepsję od poważniejszej choroby.

Jakie są objawy raka żołądka?

Rak żołądka – czyli nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie żołądka – może przez długi czas nie dawać o sobie znać. We wczesnym stadium objawy bywają nieobecne albo bardzo nieswoiste, a jeśli już się pojawiają, mogą przypominać powszechne problemy trawienne: niestrawność, refluks, zapalenie błony śluzowej żołądka czy chorobę wrzodową. Właśnie dlatego w diagnostyce znaczenie ma nie pojedynczy objaw, ale cały obraz: czas trwania dolegliwości, ich narastanie, wiek pacjenta, czynniki ryzyka oraz wyniki badań.

Do objawów, które mogą występować przy raku żołądka, należą:

Warto podkreślić, że większość osób z niestrawnością nie ma raka żołądka. Ale jeśli dolegliwości nie ustępują, nawracają mimo leczenia albo pojawiają się razem z innymi niepokojącymi objawami, nie należy odkładać wizyty u lekarza na później.

Jakie są pierwsze objawy raka żołądka?

Pierwsze objawy raka żołądka zwykle nie są spektakularne. Często są to dolegliwości, które pacjent zna z codzienności: uczucie pełności po jedzeniu, odbijanie, gniecenie w nadbrzuszu, nudności albo niechęć do jedzenia. Zdarza się, że chory mówi: „jem mniej, bo szybko czuję się pełny” albo „od kilku tygodni coś zalega mi w żołądku”.

Niepokojące jest szczególnie to, gdy tego rodzaju dolegliwości nie pojawiały się wcześniej, utrzymują się przez dłuższy czas albo nasilają się. Rak żołądka we wczesnym stadium nie musi powodować silnego bólu – czasem daje raczej dyskomfort, uczucie ciężaru i stopniowe pogorszenie tolerancji posiłków. I choć nie warto panikować z powodu każdej niestrawności, warto uważnie obserwować swój organizm i zachować czujność.

Rak żołądka – przyczyny i czynniki ryzyka

Nie da się wskazać jednej przyczyny raka żołądka. To choroba, na której rozwój wpływa wiele czynników: środowiskowych, infekcyjnych, genetycznych i związanych ze stylem życia. Najważniejsze jest to, że obecność czynnika ryzyka nie oznacza, że dana osoba zachoruje, a ich brak nie daje stuprocentowej ochrony.

Ryzyko zachorowania na raka żołądka mogą zwiększać m.in.:

Jak wykryć raka żołądka?

Raka żołądka nie da się rozpoznać na podstawie samych objawów. Nie wystarczy też zwykłe badanie brzucha ani badanie krwi. Objawy mogą podpowiadać, że trzeba szukać poważniejszej przyczyny, ale o rozpoznaniu decyduje przede wszystkim gastroskopia z pobraniem wycinków.

Pierwszym krokiem jest zwykle wizyta u lekarza rodzinnego, internisty lub gastroenterologa. Lekarz zbiera wywiad: pyta o czas trwania dolegliwości, charakter bólu, wymioty, stolce, utratę masy ciała, apetyt, leki, choroby przewlekłe, występowanie nowotworów w rodzinie i wcześniejsze wyniki badań. Może też zbadać brzuch, ocenić węzły chłonne i zlecić podstawowe badania krwi.

Jeśli objawy są uporczywe, pojawiają się objawy alarmowe albo lekarz podejrzewa zmianę w żołądku, kieruje pacjenta na gastroskopię.

Gastroskopia – najważniejsze badanie przy podejrzeniu raka żołądka

Gastroskopia to badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego. Lekarz wprowadza przez usta cienki, elastyczny endoskop z kamerą, dzięki czemu może obejrzeć przełyk, żołądek i początkowy odcinek dwunastnicy. Jeśli widzi nieprawidłowy obszar, może pobrać wycinki do badania histopatologicznego.

To właśnie biopsja, czyli pobranie fragmentu tkanki i ocena pod mikroskopem, pozwala potwierdzić rozpoznanie raka. Obraz endoskopowy może być podejrzany, ale ostateczna diagnoza wymaga badania histopatologicznego. Pacjenci często obawiają się gastroskopii, ale badanie może być wykonane ze znieczuleniem miejscowym gardła, w sedacji, a także w znieczuleniu ogólnym. Najważniejsze jest to, że gastroskopia nie tylko „pokazuje” żołądek, ale pozwala pobrać materiał do rozpoznania.

Czy na USG wyjdzie rak żołądka?

USG jamy brzusznej nie jest podstawowym badaniem do rozpoznawania raka żołądka. Może pokazać niektóre większe zmiany, powiększone węzły chłonne, płyn w jamie brzusznej albo zmiany w wątrobie, jednak nie pozwala na dokładną ocenę błony śluzowej żołądka. Prawidłowy wynik USG nie wyklucza więc raka żołądka.

Badania i diagnostyka raka żołądka

Diagnostyka raka żołądka ma dwa cele. Pierwszy to potwierdzenie, czy w żołądku rzeczywiście znajduje się nowotwór. Drugi to ocena zaawansowania, czyli sprawdzenie, jak głęboko zmiana nacieka ścianę żołądka, czy zajmuje węzły chłonne i czy doszło do przerzutów. Od tego zależy plan leczenia.

Badania krwi

Badania krwi nie rozpoznają raka żołądka, ale mogą pokazać skutki choroby i pomóc ocenić stan pacjenta. Lekarz może zlecić m.in.:

Niedokrwistość może wynikać z przewlekłego krwawienia z guza albo zaburzeń odżywienia. Badanie kału na krew utajoną bywa pomocne w ocenie krwawienia z przewodu pokarmowego, ale nie zastępuje gastroskopii.

Tomografia komputerowa

Po potwierdzeniu rozpoznania lub przy silnym podejrzeniu nowotworu lekarz może zlecić tomografię komputerową (TK) klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy. Tomograf komputerowy pozwala ocenić położenie guza, okoliczne węzły chłonne oraz ewentualne przerzuty, np. do wątroby lub innych narządów. Jest jednym z najważniejszych badań w ocenie zaawansowania choroby. Badanie z kontrastem lepiej uwidacznia naczynia, narządy i niektóre zmiany.

Endosonografia, czyli EUS

Endosonografia to połączenie endoskopii i USG. Sonda ultrasonograficzna znajduje się na końcu endoskopu, dzięki czemu lekarz może dokładniej ocenić ścianę żołądka i okoliczne struktury. EUS bywa pomocne w ocenie, jak głęboko guz nacieka ścianę żołądka i w jakim stanie są pobliskie węzły chłonne.

Nie każdy pacjent będzie wymagał EUS. Badanie dobiera się do sytuacji klinicznej, wyniku gastroskopii, histopatologii i planowanego leczenia.

PET-TK, rezonans i laparoskopia

W niektórych sytuacjach lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak PET-TK (pozytonowa tomografia emisyjna połączona z tomografią komputerową), rezonans magnetyczny lub laparoskopia diagnostyczna. PET-TK pomaga ocenić aktywność metaboliczną zmian nowotworowych i sprawdzić, czy choroba mogła rozprzestrzenić się do innych narządów. Trzeba jednak pamiętać, że nie każdy rak żołądka jest dobrze widoczny w tym badaniu.

Rezonans magnetyczny nie jest zwykle podstawowym badaniem w diagnostyce raka żołądka, ale może być pomocny np. przy dokładniejszej ocenie wątroby lub wybranych zmian w jamie brzusznej. Z kolei laparoskopia diagnostyczna to małoinwazyjny zabieg, podczas którego lekarz wprowadza kamerę do jamy brzusznej, aby sprawdzić, czy nowotwór nie rozsiał się np. na otrzewną. Badanie bywa wykonywane wtedy, gdy inne metody obrazowe nie dają jednoznacznej odpowiedzi.

Badania molekularne guza

Bardzo ważnym elementem diagnostyki jest badanie cech molekularnych komórek raka. W próbce pobranej podczas biopsji lub operacji można oceniać m.in. HER2, PD-L1, MSI lub inne markery. Takie informacje mogą wpływać na dobór leczenia, zwłaszcza w chorobie zaawansowanej, gdy rozważa się terapie celowane lub immunoterapię.

Dla pacjenta oznacza to, że badanie guza nie kończy się na samym potwierdzeniu raka. Laboratorium może sprawdzać dodatkowe cechy komórek, które pomagają lekarzom zaplanować odpowiednie leczenie.

Najczęstsze pytania pacjentów

1. Jakie są pierwsze objawy raka żołądka?
Pierwsze objawy raka żołądka często są nieswoiste. Mogą obejmować niestrawność, uczucie pełności po małym posiłku, ból lub dyskomfort w nadbrzuszu, brak apetytu, nudności, odbijanie albo zgagę. Niepokojące jest zwłaszcza to, gdy objawy utrzymują się, nasilają lub towarzyszy im spadek masy ciała, anemia, czarne stolce lub wymioty.

2. Czy na USG wyjdzie rak żołądka?
USG nie jest podstawowym badaniem do wykrywania raka żołądka. Może pokazać niektóre zmiany pośrednie lub zaawansowane, ale nie ocenia dokładnie błony śluzowej żołądka. Najważniejszym badaniem przy podejrzeniu raka żołądka jest gastroskopia z pobraniem wycinków.

3. Czy rak żołądka daje objawy skórne?
Zwykle nie są to pierwsze ani typowe objawy. Mogą pojawić się pośrednie zmiany, takie jak bladość skóry przy niedokrwistości, pogorszenie jej kondycji przy niedożywieniu lub żółtaczka w zaawansowanej chorobie. Objawy skórne nie wystarczają jednak do rozpoznania raka żołądka.

4. Czy nadżerka żołądka może zmienić się w raka?
Nadżerka nie jest rakiem. Jeśli jednak w gastroskopii zmiana wygląda nietypowo, lekarz może pobrać wycinki do badania histopatologicznego. To badanie pozwala odróżnić stan zapalny, nadżerkę, wrzód, zmiany przednowotworowe i nowotwór.

5. Jakie badanie potwierdza raka żołądka?
Rozpoznanie potwierdza badanie histopatologiczne wycinków pobranych podczas gastroskopii. Tomografia, EUS, PET-TK czy laparoskopia pomagają ocenić zaawansowanie choroby, ale sama diagnoza wymaga oceny tkanki pod mikroskopem.

6. Czy rak żołądka zawsze boli?
Nie. We wczesnym stadium rak żołądka może nie powodować bólu. Czasem daje jedynie dyskomfort, uczucie pełności, brak apetytu lub niestrawność. Ból w nadbrzuszu częściej pojawia się w bardziej zaawansowanej chorobie, ale nie jest to regułą.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela.

Umów się na badanie obrazowe

Bibliografia: