Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Przetoka jelitowa to nieprawidłowe połączenie między jelitem a innym narządem, skórą lub innym odcinkiem przewodu pokarmowego. Może rozwijać się jako powikłanie po operacji, w przebiegu chorób zapalnych jelit albo po zakażeniu i często daje objawy, których trudno nie zauważyć – m.in. wyciek treści, przewlekły stan zapalny, ból czy problemy z gojeniem rany. Sprawdź, jakie są rodzaje przetok jelitowych, co może je powodować i jakie badania pomagają ustalić źródło problemu.

Czym jest przetoka jelitowa?

Przetoka jelitowa to nieprawidłowe połączenie między jelitem a innym miejscem w organizmie. Może łączyć jelito ze skórą, pęcherzem moczowym, pochwą, innym odcinkiem jelita albo okolicą odbytu. Takie połączenie ma formę kanału, przez który treść jelitowa, gazy, wydzielina zapalna albo ropa mogą przedostawać się tam, gdzie normalnie nie powinny.

Najprościej można powiedzieć, że przetoka jest „drogą na skróty” powstałą poza prawidłowym przebiegiem przewodu pokarmowego. W zdrowych warunkach treść jelitowa przesuwa się przez kolejne odcinki jelita i zostaje wydalona przez odbyt. W przypadku przetoki część tej treści może trafiać np. do rany pooperacyjnej, na skórę, do pęcherza moczowego albo do dróg rodnych.

Jakie są rodzaje przetok jelitowych?

Przetoki jelitowe mogą wyglądać i objawiać się bardzo różnie – wszystko zależy od tego, jakie struktury zostały ze sobą nieprawidłowo połączone. Niektóre powodują widoczny wyciek treści jelitowej, inne przez długi czas dają jedynie niespecyficzne objawy, takie jak ból brzucha, nawracające infekcje czy problemy z gojeniem ran. Najczęstsze rodzaje to:

Jakie są przyczyny przetoki jelitowej?

Najczęstszą przyczyną przetok jelitowych zewnętrznych są powikłania po zabiegach chirurgicznych w jamie brzusznej. Przetoka jelitowa po operacji może powstać m.in. wtedy, gdy dochodzi do nieszczelności zespolenia jelitowego, zakażenia, ropnia, uszkodzenia jelita albo trudnego gojenia tkanek.

Do innych możliwych przyczyn należą:

Jakie są objawy przetoki jelitowej?

Objawy zależą od rodzaju przetoki, jej lokalizacji, ilości wydzieliny oraz przyczyny. Inaczej wygląda przetoka jelitowo-skórna, a inaczej przetoka jelitowo-pęcherzowa czy jelitowo-pochwowa.

Najbardziej charakterystycznym objawem przetoki zewnętrznej jest wydostawanie się treści jelitowej przez otwór w skórze lub ranę. Skóra wokół może być zaczerwieniona, bolesna, wilgotna, podrażniona i trudna do utrzymania w czystości. Może pojawić się nieprzyjemny zapach, sączenie, maceracja skóry i nawracający stan zapalny.

Przetoki wewnętrzne mogą dawać mniej oczywiste objawy. Należą do nich:

Na czym polega diagnostyka przetoki jelitowej?

Diagnostyka zaczyna się od wywiadu i badania lekarskiego. Lekarz zapyta m.in. o przebyte operacje, choroby jelit, leczenie onkologiczne, urazy, nawracające infekcje, charakter wydzieliny, gorączkę, ból brzucha, utratę masy ciała i problemy z gojeniem ran.

Celem diagnostyki jest nie tylko potwierdzenie, że przetoka istnieje. Trzeba ustalić jej przebieg, punkt wyjścia, narząd docelowy, długość kanału, obecność ropni, zbiorników płynowych, zwężeń, niedrożności lub innych zmian, które mogą wpływać na leczenie. To ważne szczególnie wtedy, gdy planowane jest leczenie operacyjne.

W zależności od sytuacji lekarz może zlecić:

Tomograf komputerowy pozwala ocenić jamę brzuszną, przebieg przetoki, możliwe ropnie, stan jelit i okolicznych tkanek. W przypadku przetoki jelitowo-skórnej wykorzystuje się także badania z kontrastem, które pomagają zobaczyć, którędy przebiega kanał przetoki i z jakim odcinkiem jelita się łączy.

Q&A

1. Czy przetoka jelitowa jest groźna?
Może być groźna, zwłaszcza gdy powoduje odwodnienie, niedożywienie, zaburzenia elektrolitowe, ropnie, zakażenia albo sepsę. Ryzyko zależy od rodzaju przetoki, jej przyczyny i ogólnego stanu pacjenta.
2. Czy przetoka jelitowa sama zniknie?
Niektóre przetoki mogą zamknąć się samoistnie po leczeniu zachowawczym, wyrównaniu niedoborów i opanowaniu zakażenia. Nie zawsze jest to jednak możliwe. Przetoki związane z aktywną chorobą zapalną, nowotworem, zwężeniem jelita, ropniem albo dużym wydatkiem częściej wymagają leczenia specjalistycznego.
3. Jakie badania wykonuje się przy przetoce jelitowej?
Dobór badań zależy od lokalizacji przetoki. Wykorzystuje się m.in. badania krwi, USG, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, fistulografię, endoskopię, cystoskopię lub badanie ginekologiczne.
4. Do jakiego lekarza zgłosić się z podejrzeniem przetoki jelitowej?
Najczęściej diagnostyką i leczeniem zajmuje się chirurg, często we współpracy z gastroenterologiem. W zależności od lokalizacji przetoki potrzebna może być też konsultacja proktologiczna, urologiczna, ginekologiczna, onkologiczna lub opieka poradni leczenia ran.
Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Umów się na badanie obrazowe

Bibliografia