Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Mięśniaki maciczne – co to takiego? Jak je wykryć?

Obfite miesiączki, uczucie ciężaru w podbrzuszu, częstsze oddawanie moczu albo ból, który powraca cyklicznie? Za takimi objawami mogą stać mięśniaki macicy – łagodne guzy, które u części kobiet przez długi czas nie dają żadnych dolegliwości. Problem zaczyna się wtedy, gdy rosną, uciskają sąsiednie narządy albo wpływają na płodność. Sprawdź, czym są mięśniaki macicy, jakie objawy powinny zwrócić uwagę i jakie badania pomagają je wykryć.

Czym są mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy to łagodne guzy wywodzące się z mięśniówki macicy. Słowo „guz” może brzmieć niepokojąco, ale w zdecydowanej większości przypadków nie są zmianami złośliwymi. Zbudowane z komórek mięśni gładkich i tkanki łącznej mogą mieć różną wielkość – od drobnych zmian widocznych tylko w badaniu obrazowym po duże guzy powiększające macicę.

Mięśniaki mogą występować pojedynczo lub w postaci mnogiej. U jednej pacjentki może być jeden mięśniak macicy, u innej kilka lub kilkanaście zmian o różnej lokalizacji. Jeśli macica jest wyraźnie powiększona i zawiera wiele mięśniaków, lekarz może opisać ją jako macicę mięśniakowatą.

Jakie objawy dają mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy mogą nie dawać żadnych objawów. Jeśli jednak dolegliwości się pojawiają, najczęściej dotyczą krwawień miesiączkowych, bólu, uczucia ucisku oraz funkcjonowania pęcherza lub jelit. Objawy zależą od wielkości, liczby i położenia zmian.

Duże mięśniaki macicy często dają objawy dlatego, że uciskają na sąsiednie struktury. Jeśli np. uciskają pęcherz, kobieta może częściej chodzić do toalety. Jeśli uciskają odbytnicę, mogą nasilać zaparcia, uczucie parcia lub dyskomfort przy wypróżnianiu.

Do najczęstszych objawów mięśniaków macicy należą:

Podobne objawy mogą występować także w przebiegu innych chorób ginekologicznych, dlatego ważna jest dokładna diagnostyka. Szczególne znaczenie ma diagnostyka endometriozy, ponieważ choroba ta również może powodować silne bóle miesiączkowe, przewlekły ból miednicy, obfite krwawienia czy problemy z płodnością.

Rozpoznanie – jak wykrywa się mięśniaki macicy?

Diagnostyka zwykle zaczyna się od wizyty ginekologicznej. Lekarz pyta o przebieg cyklu miesięcznego, nasilenie krwawień, ból, plamienia, plany ciążowe, wcześniejsze choroby i przyjmowane leki. W badaniu ginekologicznym może stwierdzić powiększoną, nierówną lub twardszą macicę, ale samo badanie nie zawsze wystarcza do określenia liczby i położenia zmian.

Podstawowym badaniem obrazowym jest USG ginekologiczne, najczęściej przezpochwowe. Pozwala ocenić macicę, endometrium, jajniki oraz wykryć mięśniaki, określić ich lokalizację i przybliżoną wielkość. W niektórych sytuacjach wykonuje się także USG przezbrzuszne, szczególnie przy dużych zmianach albo gdy badanie przezpochwowe nie jest możliwe.

Jeśli obraz USG nie daje pełnej odpowiedzi, planowane jest leczenie zabiegowe lub trzeba dokładniej ocenić liczbę, granice i położenie zmian, lekarz może zalecić rezonans miednicy. Rezonans magnetyczny z kontrastem pomaga szczegółowo ocenić macicę, mięśniaki i inne struktury miednicy. MRI bywa szczególnie przydatne w bardziej złożonych przypadkach.

W wybranych sytuacjach wykonuje się również histeroskopię, czyli ocenę jamy macicy za pomocą cienkiego narzędzia wprowadzanego przez szyjkę macicy. Badanie to jest szczególnie przydatne przy podejrzeniu mięśniaków podśluzówkowych, które zniekształcają jamę macicy i mogą powodować obfite krwawienia lub problemy z płodnością.

Mięśniaki a ciąża

Rozpoznanie mięśniaków macicy często budzi niepokój u kobiet planujących dziecko. Warto jednak podkreślić, że zmiany te nie przekreślają szans na ciążę. Wiele kobiet zachodzi w ciążę bez większych trudności i rodzi zdrowe dzieci. To, czy mięśniaki mogą wpływać na płodność albo przebieg ciąży, zależy przede wszystkim od ich wielkości, liczby oraz lokalizacji w macicy.

Największe znaczenie mają mięśniaki podśluzówkowe oraz te, które zniekształcają jamę macicy. Mogą one utrudniać implantację zarodka, czyli jego prawidłowe zagnieżdżenie się w endometrium. Czasem wpływają także na ryzyko poronień lub problemów z utrzymaniem ciąży. Z kolei niewielkie mięśniaki położone w ścianie macicy albo na jej zewnętrznej powierzchni często nie mają większego wpływu na płodność.

Czy mięśniaki macicy powodują dolegliwości w trakcie ciąży?

W czasie ciąży mięśniaki mogą zachowywać się różnie. U części kobiet nie powodują żadnych dolegliwości i pozostają praktycznie niezauważalne. U innych mogą jednak wywoływać:

Zdarza się również, że pod wpływem zmian hormonalnych mięśniaki rosną szybciej lub dochodzi do tzw. zmian zwyrodnieniowych, które bywają bolesne.

Mięśniaki a powikłania ciążowe

Lekarze zwracają też uwagę, że obecność mięśniaków może zwiększać ryzyko niektórych powikłań ciążowych. Mogą one obejmować:

Nie oznacza to jednak, że każda kobieta z mięśniakami musi liczyć się z komplikacjami w czasie ciąży.

Jeśli kobieta planuje ciążę i wie o obecności mięśniaków, najlepiej omówić sytuację z ginekologiem jeszcze przed rozpoczęciem starań o dziecko. Lekarz oceni rodzaj i lokalizację zmian oraz zdecyduje, czy wystarczy regularna obserwacja, czy warto rozważyć leczenie przed ciążą. Taka konsultacja pozwala lepiej przygotować się do ciąży i zwiększa poczucie bezpieczeństwa na każdym etapie starań o dziecko.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Do ginekologa warto zgłosić się, jeśli miesiączki stały się wyraźnie obfitsze, trwają dłużej, pojawiają się krwawienia między miesiączkami albo ból miesiączkowy jest silniejszy niż wcześniej. Konsultacji wymagają też objawy ucisku: częste oddawanie moczu, zaparcia, uczucie ciężaru w podbrzuszu, powiększenie brzucha lub ból podczas współżycia.

Pilnej oceny wymagają bardzo obfite krwawienia, zawroty głowy, omdlenia, objawy anemii, nagły silny ból podbrzusza, gorączka, krwawienie po menopauzie oraz ból lub krwawienie w ciąży. W takich sytuacjach nie warto czekać na rutynową wizytę, tylko skontaktować się z lekarzem szybciej.

Najczęstsze pytania

Czy mięśniak macicy to nowotwór?

Tak, ale jest to nowotwór łagodny. Mięśniak nie jest rakiem i nie daje przerzutów. Może jednak powodować istotne objawy, takie jak krwawienia, anemia, ból, ucisk na pęcherz lub jelita oraz problemy z płodnością.

Skąd biorą się mięśniaki macicy?

Mięśniaki rozwijają się z komórek mięśniowych macicy. Ich dokładna przyczyna nie jest do końca znana, ale znaczenie mają hormony płciowe, czynniki genetyczne, wiek, masa ciała i predyspozycje rodzinne.

Czy mięśniaki w macicy są groźne?

Najczęściej są łagodne, ale mogą być groźne, jeśli powodują obfite krwawienia, anemię, ból, ucisk, problemy z oddawaniem moczu lub stolca, trudności z zajściem w ciążę albo powikłania w ciąży. Oceny wymaga także krwawienie po menopauzie.

Jakie badanie najlepiej wykrywa mięśniaki?

Najczęściej pierwszym badaniem jest USG ginekologiczne, zwykle przezpochwowe. W bardziej złożonych sytuacjach, przed leczeniem zabiegowym albo gdy potrzebna jest dokładniejsza ocena miednicy, lekarz może zalecić rezonans magnetyczny.

Czy mięśniaki macicy przeszkadzają w ciąży?

Nie zawsze. Wiele kobiet z mięśniakami zachodzi w ciążę i rodzi bez poważnych problemów. Ryzyko zależy od liczby, wielkości i lokalizacji zmian. Największe znaczenie mają mięśniaki zniekształcające jamę macicy.

Jak leczy się mięśniaki macicy?

Leczenie mięśniaków macicy zależy od wielkości zmian, objawów oraz wieku i planów macierzyńskich pacjentki. Jeśli mięśniaki nie powodują dolegliwości, często wystarcza regularna obserwacja i kontrolne badania ginekologiczne. W przypadku nasilonych objawów stosuje się leczenie farmakologiczne lub zabiegowe, np. usunięcie mięśniaków czy embolizację. Metoda terapii zawsze dobierana jest indywidualnie przez lekarza.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Bibliografia