Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Badania nerek – nie tylko z krwi. Jakie badania obrazowe wykonać, by sprawdzić nerki?

Nerki każdego dnia filtrują krew, usuwają nadmiar wody i toksyn oraz pomagają utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi i gospodarkę elektrolitową organizmu. Problem tkwi w tym, że choroby nerek przez długi czas mogą rozwijać się bez wyraźnych objawów, dlatego wiele osób dowiaduje się o nich dopiero podczas rutynowych badań lub przy bardziej zaawansowanych dolegliwościach. W diagnostyce znaczenie mają nie tylko badania krwi i moczu, ale również badania obrazowe. Sprawdź, które warto wykonać.

Po czym poznać, że nerki źle pracują?

Choroby nerek bywają podstępne, bo na początku często nie powodują charakterystycznych dolegliwości i dają o sobie znać dopiero na bardziej zaawansowanym etapie.

Objawy, które powinny skłonić do konsultacji, to m.in.:

Nie każdy ból pleców oznacza chorobę nerek. Dolegliwości w okolicy lędźwiowej mogą wynikać również z przeciążenia mięśni, problemów z kręgosłupem lub kamicy. Jeśli jednak ból jest silny, jednostronny, promieniuje do pachwiny, towarzyszy mu gorączka, dreszcze, krew w moczu albo problemy z oddawaniem moczu, nie należy zwlekać z rozpoczęciem diagnostyki.

Jakie badania laboratoryjne nerek warto wykonać?

Podstawowa diagnostyka nerek zwykle zaczyna się od badań laboratoryjnych. To one pokazują, jak nerki filtrują krew i czy w moczu pojawiają się nieprawidłowości. Testy z krwi i moczu są szczególnie ważne u osób z czynnikami ryzyka.

Do najczęściej wykonywanych badań należą:

Wymienione testy mogą sporo powiedzieć o funkcjonowaniu nerek, jednak jeśli lekarz chce sprawdzić, jak wygląda narząd i czy nie ma w jego obrębie poważniejszych zmian, należy rozszerzyć diagnostykę.

Jakie są rodzaje badań obrazowych nerek?

Badania obrazowe nerek pozwalają zobaczyć ich wielkość, położenie, budowę oraz ewentualne przeszkody w odpływie moczu. Nie zastępują badań krwi i moczu, bo same nie pokazują pełnej funkcji filtracyjnej nerek, ale często wyjaśniają, skąd mogą brać się nieprawidłowe wyniki lub objawy.

USG nerek

USG nerek to najczęściej pierwsze badanie obrazowe wykorzystywane w ocenie nerek i dróg moczowych. Jest nieinwazyjne, bezbolesne i nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Jest przydatne m.in. w określeniu wielkości i położenia nerek, kamieni, torbieli, guzów, cech uszkodzenia lub zastoju moczu.

Lekarz może zlecić USG nerek, gdy występują nieprawidłowości w badaniu moczu, podejrzenie kamicy, ból w okolicy lędźwiowej, nawracające infekcje, krwiomocz, obrzęki, nadciśnienie lub kontrola znanej torbieli. Badanie może też ocenić pęcherz, np. zaleganie moczu po mikcji.

Przy badaniu dopplerowskim można dodatkowo ocenić przepływ krwi w naczyniach nerkowych. Ma to znaczenie m.in. w wybranych przypadkach nadciśnienia trudnego do leczenia lub podejrzenia zaburzeń naczyniowych.

Tomografia komputerowa nerek

Tomografia komputerowa (TK) daje przekrojowy obraz nerek, moczowodów, pęcherza i struktur jamy brzusznej. Jest dokładniejsza niż USG, a w wielu sytuacjach pozwala szybko ocenić kamienie, guzy, urazy, ropnie, zastoje moczu lub inne przyczyny ostrych dolegliwości.

Tomografia nerki z kontrastem oznacza badanie, w którym dożylnie podaje się preparat poprawiający widoczność naczyń, miąższu nerek i dróg moczowych. Przed takim badaniem personel może poprosić o aktualny wynik kreatyniny lub eGFR, ponieważ kontrast jest wydalany przez nerki i trzeba ocenić bezpieczeństwo jego podania. Wymagane bywa również oznaczenie stężenia TSH, ponieważ kontrast posiada w swej strukturze jod i może wpływać na funkcjonowanie tarczycy.

Rezonans magnetyczny nerek

Rezonans magnetyczny (MRI) wykorzystuje pole magnetyczne i fale radiowe zamiast promieniowania rentgenowskiego. Może być pomocny w dokładniejszej ocenie niektórych zmian ogniskowych, naczyń, tkanek miękkich oraz dróg moczowych. W wybranych sytuacjach lekarz może rozważyć rezonans, gdy wynik USG lub TK wymaga doprecyzowania albo gdy konieczna jest inna metoda obrazowania.

Przed rezonansem należy poinformować personel o rozruszniku serca, implantach, metalowych elementach w ciele, chorobach nerek, ciąży lub klaustrofobii.

Urografia i „prześwietlenie nerek”

Pacjenci czasem pytają o „prześwietlenie nerek”. Dawniej oznaczało to klasyczną urografię rentgenowską po podaniu kontrastu. Dziś w wielu przypadkach stosuje się nowocześniejsze metody, np. urografię TK, która pozwala dokładniej ocenić nerki, moczowody i pęcherz.

Scyntygrafia nerek

Scyntygrafia nerek to badanie medycyny nuklearnej, w którym ocenia się m.in. funkcję nerek, przepływ i odpływ moczu po podaniu niewielkiej ilości znacznika. Nie jest rutynowym badaniem profilaktycznym. Zwykle wykonuje się ją w konkretnych wskazaniach, np. gdy lekarz chce ocenić udział każdej nerki w filtracji albo podejrzewa zaburzenie odpływu moczu.

Jak zapobiegać chorobom nerek?

Profilaktyka nerek to nie tylko jednorazowe badanie. Największe znaczenie ma regularna kontrola ciśnienia krwi, glukozy, masy ciała i wyników moczu oraz krwi u osób z grup ryzyka. Okresowe badania w kierunku chorób nerek zaleca się m.in. przy cukrzycy, nadciśnieniu, chorobach serca i rodzinnym występowaniu niewydolności nerek.

W codziennym życiu pomocne są:

Nie warto czekać, aż nerki zaczną boleć. Wiele schorzeń tego narządu rozwija się bez bólu, dlatego profilaktyka opiera się przede wszystkim na prostych, regularnych badaniach i konsultacji z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Jakie badania trzeba zrobić na nerki?

Najczęściej oznacza się kreatyninę z eGFR z krwi, wykonuje badanie ogólne moczu, ocenę albuminurii lub ACR oraz pomiar ciśnienia. W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić USG nerek, TK, MRI, urografię albo inne badania.

Jak zbadać, czy nerki są zdrowe?

Najlepszym początkiem są badania krwi i moczu, ponieważ pokazują funkcję nerek. Badania obrazowe, zwłaszcza USG, pomagają ocenić budowę nerek, obecność zastoju moczu, kamieni, torbieli lub innych zmian.

Ból nerek – jakie badania zrobić?

Przy bólu w okolicy lędźwiowej lekarz może zlecić badanie moczu, kreatyninę, CRP, morfologię oraz USG nerek. Jeśli podejrzewa kamicę, powikłania infekcji lub inny pilny problem, może zlecić tomografię komputerową.

Niewydolność nerek – jakie badania są najważniejsze?

Podstawą są badania oceniające funkcję nerek: kreatynina, eGFR i badanie moczu. Badania obrazowe pomagają ustalić możliwą przyczynę, np. zastój moczu, zmniejszenie nerek, torbiele, kamienie lub inne zmiany.

Zapalenie nerek – jakie badania wykonać?

Przy podejrzeniu zapalenia nerek lekarz zwykle ocenia objawy, wyniki badania moczu, parametry zapalne i funkcję nerek. USG może być potrzebne, gdy objawy są nasilone, infekcje nawracają, występuje zastój moczu, kamica albo brak poprawy mimo leczenia.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Umów się na badanie obrazowe

Bibliografia