Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Echokardiografia, nazywana potocznie echo serca lub USG serca, to jedno z najważniejszych badań w kardiologii. Bezpieczne, bezbolesne i powtarzalne, a jednocześnie dostarcza lekarzowi ogromu informacji o budowie i pracy serca. W tym artykule, przystępnie wyjaśnimy na czym polega to badanie, jakie ma rodzaje, co oznaczają jego normy i kiedy się je wykonuje.

Na czym polega echokardiografia?

To badanie obrazowe, które za pomocą fal ultradźwiękowych (tych samych co w klasycznym USG) pokazuje serce w ruchu, w czasie rzeczywistym. Lekarz ocenia wielkość jam serca, grubość i kurczliwość mięśnia, pracę zastawek oraz dzięki technice Dopplera, kierunek i prędkość przepływu krwi. Badanie jest nieinwazyjne, trwa zwykle 15–30 minut, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i u większości pacjentów daje wynik dostępny od ręki.

Echokardiografia – co to jest i jak działa?

Echokardiografia (echo serca, UKG) to ultrasonograficzne badanie serca. Głowica przyłożona do ciała wysyła fale ultradźwiękowe o wysokiej częstotliwości, które odbijają się od struktur serca i wracają jako echo. Aparat przelicza je na ruchomy obraz wyświetlany na monitorze.

Współczesne echokardiografy łączą kilka technik w jednym badaniu:

Dzięki temu jedno badanie pozwala zobaczyć anatomię serca i jednocześnie zmierzyć, jak skutecznie pompuje ono krew.

Co ocenia i pokazuje echo serca?

Echokardiografia dostarcza kompleksowej oceny serca. Najważniejsze elementy, które ocenia lekarz, to:

To, dlatego echo serca jest podstawowym badaniem obrazowym w niewydolności serca, chorobach zastawek, kardiomiopatiach i po zawale.

Rodzaje echokardiografii

Echo serca to nie jedno, lecz kilka badań. Wybór zależy od pytania klinicznego.

Echokardiografia przezklatkowa (TTE)

Echokardiografia przezklatkowa to najczęściej wykonywany wariant badania. Większość pacjentów mówiąc „echo serca” ma to badanie na myśli. Lekarz przesuwa głowicę pokrytą żelem po klatce piersiowej, w okolicy mostka i pod żebrami. Badanie jest całkowicie nieinwazyjne, bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania. Trwa zwykle 15–30 minut.

Echokardiografia przezprzełykowa (TEE)

Echokardiografia przezprzełykowa polega na wprowadzeniu cienkiej sondy ultrasonograficznej do przełyku, podobnie jak przy gastroskopii. Ponieważ przełyk sąsiaduje bezpośrednio z sercem, obraz jest znacznie dokładniejszy. To badanie z wyboru przy podejrzeniu skrzeplin w lewym przedsionku (np. przed kardiowersją w migotaniu przedsionków), w ocenie zastawek, infekcyjnego zapalenia wsierdzia czy niektórych wad. Wykonuje się je na czczo, zwykle w znieczuleniu miejscowym gardła, czasem z lekką sedacją.

Echokardiografia obciążeniowa (stres-echo)

Echokardiografia obciążeniowa ocenia serce w warunkach zwiększonego zapotrzebowania. Podczas wysiłku na bieżni/rowerze lub po podaniu leku (np. dobutaminy) przyspieszającego pracę serca. Pozwala wykryć niedokrwienie mięśnia sercowego, które nie ujawnia się w spoczynku, oraz ocenić rezerwę kurczliwą. Jest cennym narzędziem w diagnostyce choroby wieńcowej i kwalifikacji do dalszego leczenia.

Echokardiografia – normy

Wynik zawiera wiele parametrów, a ich interpretacja należy do lekarza. Wartości zależą od płci, wieku, masy i powierzchni ciała (są indeksowane). Poniżej orientacyjne zakresy referencyjne dla dorosłych:

Najważniejszym pojedynczym wskaźnikiem jest frakcja wyrzutowa (LVEF) czyli odsetek krwi wypompowywanej z lewej komory przy skurczu. Zgodnie z klasyfikacją ESC/PTK stosowaną w niewydolności serca:

Pamiętaj: pojedynczy parametr poza normą nie musi oznaczać choroby. Wynik echa zawsze ocenia się łącznie z objawami, badaniem fizykalnym i innymi wynikami.

Jak wygląda badanie i ile trwa?

Echokardiografia przezklatkowa jest komfortowa dla pacjenta:

Całość trwa zazwyczaj 15–30 minut. Badanie przezprzełykowe i obciążeniowe trwa dłużej (30–60 minut) i wymaga dodatkowego nadzoru.

Echokardiografia – przygotowanie do badania

Sposób przygotowania zależy od rodzaju echa:

Na każde badanie zabierz dokumentację medyczną, listę przyjmowanych leków i skierowanie, jeśli je masz.

Kiedy wykonać echo serca? Wskazania

Zgodnie z podejściem PTK (Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego) echokardiografię wykonuje się m.in. przy:

Q&A odpowiedzi na pytania pacjentów

Kiedy lekarz zleca wykonanie tego badania?

Echokardiografię zleca się zarówno przy objawach, jak i w ramach kontroli rozpoznanych chorób serca. Najczęstsze wskazania to: duszność, ból w klatce piersiowej, kołatania serca, omdlenia i obrzęki nóg, a także szmer nad sercem wykryty podczas osłuchiwania. Badanie wykonuje się również po zawale serca, w niewydolności serca (ocena frakcji wyrzutowej), przy nadciśnieniu tętniczym, wadach zastawkowych i kardiomiopatiach oraz przed planowanymi operacjami. Kardiolodzy korzystają z echa, by monitorować skuteczność leczenia i kwalifikować chorych do zabiegów. Zgodnie z wytycznymi towarzystw kardiologicznych echo serca jest podstawowym badaniem obrazowym w diagnostyce niewydolności serca i chorób zastawek. Bywa też zlecane sportowcom oraz osobom z obciążającym wywiadem rodzinnym. O potrzebie badania decyduje lekarz na podstawie objawów i wyników wstępnych.

Czy wynik można otrzymać od razu po zakończeniu wizyty?

Tak. Echokardiografia przezklatkowa jest wykonywana i opisywana zwykle przez kardiologa w czasie rzeczywistym, dlatego opis (wynik) z reguły otrzymujesz od razu po zakończeniu wizyty, często wraz z wydrukami obrazów lub zapisem cyfrowym. Lekarz na bieżąco mierzy najważniejsze parametry, m.in. frakcję wyrzutową i wymiary jam serca, i komentuje je podczas badania. W praktyce gotowy opis dostajesz tego samego dnia. Inaczej bywa przy echokardiografii przezprzełykowej i obciążeniowej, które wymagają dodatkowego nadzoru i opracowania opisu. Tu czas oczekiwania może wynieść do kilku dni, choć wstępną informację lekarz przekazuje zaraz po badaniu. Pełną interpretację wyniku, w odniesieniu do Twoich objawów i innych badań, zawsze omawia lekarz prowadzący.

Czy badanie wykrywa wady wrodzone serca?

Tak, echokardiografia jest podstawowym badaniem w diagnostyce wad wrodzonych serca. Zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Pozwala uwidocznić m.in. ubytki przegrody międzykomorowej i międzyprzedsionkowej, przetrwały przewód tętniczy, nieprawidłowości zastawek oraz złożone wady budowy serca. U płodu wykonuje się echokardiografię prenatalną, która wykrywa wiele wad jeszcze przed narodzinami. U dorosłych badanie ujawnia także wady wcześniej nierozpoznane, np. drobne ubytki przegrody. Dzięki opcji Dopplera lekarz ocenia nie tylko budowę, lecz również kierunek i nasilenie nieprawidłowego przepływu krwi. W bardziej złożonych przypadkach uzupełnieniem bywa echokardiografia przezprzełykowa, rezonans serca lub tomografia. Wczesne wykrycie wady umożliwia zaplanowanie leczenia i regularnej kontroli kardiologicznej.

Bibliografia: