Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Dławica piersiowa – co to za choroba? Jak się objawia i jak ją zdiagnozować?

Ucisk za mostkiem podczas szybszego marszu, ból promieniujący do ramienia albo nagła duszność przy wchodzeniu po schodach – takie objawy łatwo zrzucić na zmęczenie, stres lub słabą kondycję. Czasem jednak serce wysyła sygnał, że dostaje za mało tlenu. Tak właśnie może objawiać się dławica piersiowa, nazywana też dusznicą bolesną. Sprawdź, gdzie boli dławica, czym różni się od zawału i jakie badania pomagają ocenić, czy problem dotyczy naczyń wieńcowych.

Czym jest dławica piersiowa?

Dławica piersiowa, czyli dusznica bolesna, to ból lub dyskomfort w klatce piersiowej spowodowany niedokrwieniem mięśnia sercowego. Mówiąc prościej: serce potrzebuje tlenu, ale w danym momencie dopływa go za mało w stosunku do zapotrzebowania. Najczęściej dzieje się tak wtedy, gdy tętnice wieńcowe – naczynia doprowadzające krew do serca – są zwężone przez blaszki miażdżycowe.

Dławica nie jest tym samym co zawał serca. W dławicy niedokrwienie jest zwykle przejściowe, a objawy mogą ustąpić po odpoczynku lub po leku zaleconym przez lekarza. W zawale dochodzi do dłuższego i poważniejszego niedokrwienia, które może prowadzić do uszkodzenia części mięśnia sercowego.

Najczęściej wyróżnia się dwa ważne typy dławicy. Dławica stabilna pojawia się przewidywalnie – np. przy wysiłku, szybkim marszu, stresie, wyjściu na zimno albo po obfitym posiłku – i ustępuje po odpoczynku. Dławica niestabilna jest groźniejsza: może wystąpić w spoczynku, trwać dłużej, mieć większe nasilenie albo pojawić się po raz pierwszy w życiu. Taki obraz może być elementem ostrego zespołu wieńcowego i wymaga pilnej pomocy.

Jakie mogą być skutki dławicy piersiowej?

Dławica piersiowa to nie tylko ból – to sygnał, że serce w pewnych sytuacjach może być niedostatecznie ukrwione. U części osób oznacza zaawansowaną miażdżycę tętnic wieńcowych, u innych – zaburzenia funkcji drobnych naczyń, skurcz tętnicy wieńcowej albo inną postać choroby wieńcowej.

Najważniejsze możliwe konsekwencje to:

Dławica stabilna zwykle pozwala zaplanować diagnostykę i leczenie w trybie ambulatoryjnym. Inaczej jest, gdy objawy zmieniają charakter. Jeżeli ból pojawia się przy coraz mniejszym wysiłku, trwa dłużej niż wcześniej, występuje w spoczynku albo nie ustępuje po odpoczynku, trzeba potraktować go jak sygnał alarmowy.

Jakie są objawy dławicy piersiowej?

Najbardziej typowym objawem dławicy jest dyskomfort w klatce piersiowej. Pacjenci opisują go zazwyczaj jako ucisk, gniecenie, pieczenie, ciężar, rozpieranie albo wrażenie, że „coś ściska klatkę”. Dolegliwości zwykle lokalizują się za mostkiem lub w środkowej części klatki piersiowej.

Ból dławicowy może promieniować do: lewego ramienia lub obu ramion, barku, szyi, żuchwy, pleców, nadbrzusza.

U części osób może objawiać się także dusznością, nagłym zmęczeniem, potami, nudnościami, zawrotami głowy albo uczuciem niestrawności. Takie mniej typowe objawy częściej mogą pojawiać się u kobiet, osób starszych i pacjentów z cukrzycą.

Dla dławicy stabilnej charakterystyczny jest związek z wysiłkiem. Objawy pojawiają się wtedy, gdy serce pracuje intensywniej i potrzebuje więcej tlenu, np. podczas szybkiego marszu, wchodzenia po schodach, dźwigania zakupów, silnych emocji albo przebywania na zimnie. Po zatrzymaniu się i odpoczynku ból zwykle ustępuje w ciągu kilku minut.

Jak rozpoznać dławicę piersiową? Diagnostyka

Rozpoznanie dławicy piersiowej zaczyna się od konsultacji. Lekarz pyta, kiedy pojawia się ból, jak długo trwa, gdzie jest odczuwany, czy promieniuje, co go wywołuje i co przynosi ulgę.

W diagnostyce bierze się pod uwagę:

Jeśli ból jest świeży, silny, występuje w spoczynku albo lekarz podejrzewa ostry zespół wieńcowy, diagnostyka ma tryb pilny. Podstawą są wtedy EKG i oznaczenie troponin, czyli markerów uszkodzenia mięśnia sercowego.

EKG i badania krwi

EKG spoczynkowe jest jednym z pierwszych badań przy bólu w klatce piersiowej. Rejestruje czynność elektryczną serca i może pokazać cechy niedokrwienia, zaburzenia rytmu albo przebyty zawał. U części pacjentów z dławicą stabilną EKG spoczynkowe może być jednak prawidłowe.

Badania krwi pomagają ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe i wykluczyć inne przyczyny pogorszenia. Lekarz może zlecić m.in. lipidogram, glukozę, morfologię, kreatyninę, elektrolity, TSH, a w sytuacjach pilnych – troponiny. Niedokrwistość, zaburzenia tarczycy lub niewyrównane ciśnienie mogą nasilać dolegliwości wieńcowe.

Próba wysiłkowa i badania obciążeniowe

Jeśli objawy sugerują dławicę stabilną, lekarz może rozważyć badania pokazujące, jak serce pracuje pod obciążeniem. Klasyczna próba wysiłkowa polega na monitorowaniu EKG podczas marszu na bieżni lub jazdy na rowerze stacjonarnym. W trakcie testu ocenia się objawy, zapis EKG, ciśnienie i tolerancję wysiłku.

Nie u każdego próba wysiłkowa jest najlepszym badaniem. W wielu przypadkach wykorzystuje się badania obrazowe obciążeniowe, np. echo serca pod obciążeniem albo inne testy czynnościowe. Ich zadaniem jest sprawdzenie, czy podczas wysiłku lub farmakologicznego obciążenia pojawiają się cechy niedokrwienia mięśnia sercowego.

TK tętnic wieńcowych

W diagnostyce stabilnego bólu w klatce piersiowej coraz ważniejszą rolę odgrywa tomografia komputerowa tętnic wieńcowych, czyli angio-TK serca. Badanie pokazuje anatomię tętnic wieńcowych i pozwala ocenić, czy znajdują się w nich zwężenia lub blaszki miażdżycowe.

W praktyce TK tętnic wieńcowych może pomóc odpowiedzieć na pytanie: czy ból może wynikać ze zwężenia naczyń doprowadzających krew do serca? Badanie jest nieinwazyjne, ale zwykle wymaga podania kontrastu i odpowiedniego przygotowania. Personel może zapytać o choroby nerek, alergie, wcześniejsze reakcje na kontrast, przyjmowane leki oraz aktualne tętno.

Koronarografia

Koronarografia to inwazyjne badanie tętnic wieńcowych. Polega na wprowadzeniu cewnika do naczyń, najczęściej przez tętnicę promieniową w okolicy nadgarstka lub przez tętnicę udową, i podaniu kontrastu bezpośrednio do tętnic wieńcowych. Badanie pozwala dokładnie zobaczyć zwężenia, a w razie potrzeby może być połączone z leczeniem, np. angioplastyką i wszczepieniem stentu.

Koronarografia nie jest pierwszym badaniem u każdego pacjenta z bólem w klatce piersiowej. Często poprzedza ją ocena kliniczna, EKG, badania krwi oraz nieinwazyjne badania obrazowe lub czynnościowe. W stanach ostrych, np. przy podejrzeniu zawału, może być jednak wykonywana pilnie.

Czy dławica piersiowa jest uleczalna?

Dławicę można skutecznie leczyć i kontrolować, ale sposób leczenia zależy przede wszystkim od przyczyny. Jeśli problemem jest zwężenie tętnic wieńcowych, leczenie ma kilka celów: zmniejszyć objawy, poprawić komfort życia, ograniczyć ryzyko zawału i spowolnić postęp miażdżycy.

Postępowanie może obejmować:

Nie zawsze da się szybko wyleczyć dławicę, ale często można znacząco ograniczyć objawy i zmniejszyć ryzyko powikłań.

Najczęstsze pytania

Jakie są objawy dławicy piersiowej?

Najczęściej jest to ucisk, gniecenie, pieczenie lub ciężar w klatce piersiowej, zwykle za mostkiem. Ból może promieniować do ramion, szyi, żuchwy, pleców lub nadbrzusza. Czasem zamiast bólu pojawia się duszność, zmęczenie, poty, nudności lub uczucie niestrawności.

Czy dławica piersiowa jest groźna?

Może być groźna, ponieważ sygnalizuje problem z ukrwieniem serca i może wiązać się z większym ryzykiem zawału. Szczególnie niebezpieczna jest dławica niestabilna, czyli ból pojawiający się w spoczynku, trwający dłużej, silniejszy niż wcześniej, nowy albo narastający.

Czy dławica piersiowa jest uleczalna?

Dławicę można leczyć i często dobrze kontrolować. Leczenie zazwyczaj obejmuje farmakoterapię, zmianę stylu życia, kontrolę czynników ryzyka, a u części pacjentów również zabiegi poprawiające przepływ w tętnicach wieńcowych.

Dławica piersiowa – gdzie boli?

Najczęściej ból jest odczuwany za mostkiem lub w centralnej części klatki piersiowej. Może promieniować do lewego ramienia, obu ramion, szyi, żuchwy, pleców albo nadbrzusza. Nie zawsze jest to ostry ból – często bardziej przypomina ucisk, ciężar lub ściskanie.

Jak odróżnić dławicę od zawału?

Stabilna dławica zwykle pojawia się przy wysiłku i ustępuje po odpoczynku. Zawał lub dławica niestabilna mogą dawać ból w spoczynku, dłuższy, silniejszy, z dusznością, potami, nudnościami lub osłabieniem. Rozróżnienie obu stanów nie jest łatwe, więc przy niepokojącym bólu w klatce piersiowej trzeba szukać pilnej pomocy.

Jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu dławicy?

Podstawą jest wywiad, badanie lekarskie i EKG. W zależności od sytuacji lekarz może zlecić badania krwi, próbę wysiłkową, echo serca, badania obciążeniowe, TK tętnic wieńcowych albo koronarografię. W stanach ostrych kluczowe są EKG i troponiny.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Umów się na badanie obrazowe

Bibliografia