Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Czym są badania radiologiczne?

Ból po urazie, duszność, podejrzenie zapalenia płuc, kontrola kręgosłupa czy wyczuwalny guzek pod skórą – to tylko część sytuacji, w których lekarz może skierować na diagnostykę obrazową. Pacjenci często mówią wtedy o „badaniach radiologicznych”, choć w praktyce obejmuje to różne metody, takie jak RTG, USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Każde z nich pozwala zajrzeć do wnętrza organizmu, ale działa w inny sposób i odpowiada na inne pytania diagnostyczne. Sprawdź, czym jest radiologia i jakie są najważniejsze rodzaje badań radiologicznych.

Co warto wiedzieć o badaniach radiologicznych?

Radiologia to dziedzina medycyny zajmująca się obrazowaniem wnętrza ciała. Dzięki niej można bardzo dokładnie ocenić kości, stawy, płuca, narządy jamy brzusznej, naczynia, tkanki miękkie, mózg czy kręgosłup – bez konieczności wykonywania operacji diagnostycznej. W nowoczesnym rozumieniu diagnostyka radiologiczna obejmuje nie tylko klasyczne badania rentgenowskie, lecz także USG, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny.

Warto jednak pamiętać, że nie każde radiologiczne badanie wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie. RTG i tomografia komputerowa opierają się na promieniowaniu jonizującym, natomiast USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe, a rezonans magnetyczny – pole magnetyczne i fale radiowe. Z kolei radiografia, fluoroskopia i tomografia komputerowa korzystają z promieniowania jonizującego.

Dlaczego wykonuje się badania radiologiczne?

Badania radiologiczne wykonuje się przede wszystkim po to, aby uzyskać dokładny obraz wnętrza ciała i na tej podstawie podejmować dalsze decyzje diagnostyczne oraz terapeutyczne. Pozwalają one lekarzowi nie tylko potwierdzić lub wykluczyć podejrzewane choroby, ale także ocenić stopień ich zaawansowania i monitorować przebieg leczenia.

Najczęstsze wskazania do wykonania badań radiologicznych obejmują:

W praktyce różne metody obrazowania pełnią nieco inne funkcje. Przykładowo RTG klatki piersiowej pozwala szybko ocenić płuca, serce i struktury kostne klatki piersiowej, natomiast tomografia komputerowa daje bardziej szczegółowy obraz przekrojowy ciała i jest często stosowana w pogłębionej diagnostyce. Z kolei rezonans magnetyczny najlepiej sprawdza się w ocenie tkanek miękkich, takich jak mózg czy rdzeń kręgowy.

Rodzaje badań radiologicznych

W diagnostyce obrazowej nie istnieje jedno uniwersalne badanie, które sprawdzi się w każdej sytuacji. Dlatego medycyna korzysta z kilku różnych metod radiologicznych, które różnią się sposobem działania i zakresem zastosowania. Najczęściej spotykane z nich to RTG, USG, tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny.

RTG

RTG, czyli zdjęcie rentgenowskie, jest jednym z najczęściej wykonywanych badań obrazowych. Najczęściej wykorzystuje się je do oceny kości, stawów, zatok i klatki piersiowej. Badanie jest szybkie, a wynik może pomóc wykryć m.in. złamanie, zwichnięcie, zmiany zwyrodnieniowe, niektóre zmiany w płucach lub cechy przeciążenia układu kostnego.

W badaniu wykorzystuje się promieniowanie jonizujące, dlatego powinno być ono wykonywane tylko wtedy, gdy istnieją konkretne wskazania medyczne. W wielu sytuacjach korzyść z badania jest większa niż potencjalne ryzyko.

USG

USG, czyli ultrasonografia, wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Nie używa promieniowania rentgenowskiego, dlatego jest często stosowane u dzieci, kobiet w ciąży oraz w badaniach kontrolnych.

Sprawdza się m.in. w ocenie jamy brzusznej, tarczycy, piersi, jąder, węzłów chłonnych, narządów miednicy, naczyń oraz tkanek położonych blisko powierzchni skóry. Zaletą badania jest możliwość oceny obrazu w czasie rzeczywistym, np. podczas poruszania kończyną albo przy ocenie przepływu krwi metodą Dopplera.

Tomografia komputerowa

Tomografia komputerowa – czyli TK lub CT – tworzy obrazy przekrojowe ciała przy użyciu promieniowania rentgenowskiego i komputerowej rekonstrukcji. Jest bardziej szczegółowa niż klasyczne RTG, dlatego często wykorzystuje się ją w diagnostyce urazów, chorób płuc, jamy brzusznej, miednicy, kości, naczyń oraz w onkologii.

TK może być wykonana bez kontrastu lub z kontrastem. Środek kontrastowy poprawia widoczność naczyń i różnic między tkankami, ale przed jego podaniem personel musi wiedzieć m.in. o chorobach nerek, alergiach, ciąży, cukrzycy i wcześniejszych reakcjach na kontrast. Ponieważ tomografia wiąże się z większą dawką promieniowania niż proste badanie RTG, decyzja o wykonaniu badania powinna wynikać z konkretnych wskazań.

Rezonans magnetyczny

Rezonans magnetyczny, czyli RM, wykorzystuje silne pole magnetyczne, fale radiowe i komputerową analizę sygnału. Nie używa promieniowania rentgenowskiego. Jest szczególnie przydatny w ocenie mózgu, rdzenia kręgowego, kręgosłupa, stawów, tkanek miękkich, miednicy, prostaty, piersi i jamy brzusznej.

Przed badaniem trzeba poinformować personel o rozruszniku serca, implantach, metalowych elementach w ciele, ciąży, chorobach nerek i klaustrofobii. Niektóre badania wykonuje się z kontrastem, inne bez. To, czy lepsza będzie tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, zależy od pytania diagnostycznego

Sprawdź, na czym polega różnica między tomografem a rezonansem.

Najczęstsze pytania

Co to jest radiologia?

Radiologia to dziedzina medycyny zajmująca się obrazowaniem ciała i interpretacją uzyskanych obrazów. Obejmuje m.in. RTG, USG, TK i MRI.

Badania radiologiczne rodzaje – jakie wyróżniamy?

Do najczęściej używanych rodzajów badań radiologicznych należą RTG, USG, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny.

Czy badanie radiologiczne boli?

Większość badań radiologicznych jest całkowicie bezbolesna. Dyskomfort może wynikać jedynie z konieczności pozostania nieruchomo, przyjęcia określonej pozycji lub dożylnego podania kontrastu.

Jakie dziedziny medycyny najczęściej korzystają z radiologii?

Z badań radiologicznych korzysta niemal każda dziedzina medycyny, ponieważ diagnostyka obrazowa wspiera rozpoznanie i monitorowanie bardzo wielu chorób. Najczęściej radiologia wykorzystywana jest w ortopedii (urazy kości i stawów), pulmonologii (choroby płuc), kardiologii (ocena serca i naczyń), neurologii (mózg i rdzeń kręgowy) oraz onkologii (wykrywanie i kontrola nowotworów). Równie ważną rolę odgrywa także w chirurgii, urologii, ginekologii i gastroenterologii, gdzie pomaga ocenić narządy wewnętrzne i zaplanować leczenie.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Umów się na badanie obrazowe

Bibliografia