Więcej pewności dzięki naszym badaniom obrazowym

Serce dziecka może bić szybciej po bieganiu, w stresie albo podczas gorączki. Czasem jednak rodzic zauważa coś, co trudno zignorować: kołatanie, nagłe osłabienie lub nierówne bicie serca u dziecka podczas snu. Nie każda taka sytuacja oznacza chorobę, ale niektóre objawy wymagają konsultacji z pediatrą lub kardiologiem dziecięcym. Sprawdź, czym jest arytmia u dzieci, jakie objawy mogą ją sugerować i jakie badania pomagają ustalić przyczynę zaburzeń rytmu.

Czym jest arytmia u dziecka?

Arytmia to zaburzenie rytmu serca. Oznacza, że serce bije zbyt szybko, zbyt wolno albo nieregularnie w stosunku do wieku, aktywności i stanu dziecka. Objawia się na różne sposoby: od łagodnych, pojedynczych dodatkowych pobudzeń po napady bardzo szybkiego rytmu, które wymagają diagnostyki i leczenia.

Warto pamiętać, że serce dziecka pracuje nieco inaczej niż serce dorosłego. U niemowląt i młodszych dzieci tętno jest zwykle wyższe i może zmieniać się pod wpływem snu, płaczu, wysiłku, infekcji czy temperatury. U części dzieci występuje też tzw. niemiarowość oddechowa, czyli zmienność rytmu związana z oddychaniem – często fizjologiczna i niegroźna. Niepokój powinny budzić przede wszystkim objawy powtarzające się, nagłe, nasilone albo połączone z omdleniem, dusznością, bólem w klatce piersiowej lub osłabieniem.

Jakie mogą być przyczyny arytmii u dziecka?

Przyczyny arytmii u dzieci mogą być bardzo różne. Czasem problem nie wynika z choroby serca, lecz z sytuacji przejściowej: gorączki, odwodnienia, silnego stresu, niedoboru snu, niektórych leków, zaburzeń elektrolitowych, anemii albo chorób tarczycy. U nastolatków znaczenie mogą mieć także intensywne treningi, używki i szybkie zmiany hormonalne.

Problem może mieć też podłoże kardiologiczne. Do możliwych przyczyn należą: wrodzone wady serca, przebyte operacje kardiochirurgiczne, zapalenie mięśnia sercowego, kardiomiopatie, czyli choroby mięśnia sercowego, oraz wrodzone zaburzenia, np. zespoły predysponujące do nieprawidłowego przewodzenia impulsów. U części dzieci arytmia pojawia się napadowo i między epizodami dziecko czuje się całkowicie dobrze, dlatego ważne jest uchwycenie rytmu serca w chwili występowania objawów.

Jakie są objawy arytmii u dziecka?

Arytmia u dzieci może dawać wyraźne  objawy, ale czasem przebiega skrycie. Starsze dziecko lub nastolatek zwykle potrafi powiedzieć, że serce „wali”, „trzepocze” albo bije bardzo szybko bez jasnej przyczyny. Młodsze dzieci mogą opisywać ból brzucha, niepokój, zmęczenie albo „dziwne uczucie w klatce”, które bywa trudniejsze do zinterpretowania.

Do objawów, które warto omówić z lekarzem, należą:

Arytmia u dzieci – jak ją zdiagnozować?

Diagnostyka zaczyna się od konsultacji pediatrycznej i badania dziecka. Lekarz pyta o wiek, okoliczności epizodów, czas trwania, częstość, aktywność przed wystąpieniem objawów, infekcje, leki, choroby przewlekłe, a także historię rodzinną. Następnie ocenia tętno, ciśnienie, osłuchuje serce i sprawdza, czy występują objawy, które mogą wskazywać na kardiologiczną przyczynę dolegliwości.

Podstawowym badaniem jest EKG spoczynkowe, które zapisuje aktywność elektryczną serca i może wykazać niektóre zaburzenia rytmu, przewodzenia lub cechy przeciążenia. Problem polega na tym, że arytmia bywa napadowa.

Jeśli w chwili wykonywania EKG dziecko czuje się dobrze, wynik może być prawidłowy mimo wcześniejszych objawów. Wtedy lekarz może zalecić Holter EKG, czyli całodobowe lub dłuższe monitorowanie rytmu serca podczas normalnej aktywności.

W zależności od sytuacji potrzebne mogą być też badania krwi, np. morfologia, elektrolity, TSH lub parametry zapalne. Cenną wskazówką diagnostyczną może być także próba wysiłkowa, czyli badanie wykonywane podczas chodzenia na bieżni lub jazdy na rowerze stacjonarnym pod kontrolą EKG. Pozwala ono ocenić, jak serce dziecka pracuje podczas wysiłku oraz czy zaburzenia rytmu pojawiają się lub nasilają w trakcie aktywności fizycznej. Próba wysiłkowa może być szczególnie pomocna wtedy, gdy objawy występują podczas biegania, treningów sportowych albo silnych emocji.

Rola badań obrazowych w diagnostyce arytmii

Arytmia jest zaburzeniem elektrycznym, dlatego najważniejsze są badania rejestrujące rytm: EKG, Holter i rejestratory zdarzeń. Badania obrazowe nie „widzą” samej arytmii tak jak zapis EKG, ale pomagają odpowiedzieć na inne kluczowe pytanie: czy za zaburzeniami rytmu stoi problem z budową lub pracą serca?

Najczęściej wykorzystywanym badaniem obrazowym jest echokardiografia. To badanie ultrasonograficzne serca, bezbolesne i nieinwazyjne, które u wielu dzieci pozwala wykluczyć poważne nieprawidłowości strukturalne. W wybranych sytuacjach kardiolog może rozszerzyć diagnostykę o rezonans serca, szczególnie gdy trzeba dokładniej ocenić mięsień sercowy, zapalenie, blizny lub kardiomiopatię.

Rzadziej – w bardziej skomplikowanych przypadkach – wykorzystywana jest tomografia komputerowa. Może być pomocna np. przy ocenie złożonej anatomii serca i naczyń, zwłaszcza u pacjentów z wadami wrodzonymi lub po leczeniu kardiochirurgicznym. Nie jest to jednak badanie pierwszego wyboru przy zwykłym kołataniu serca.

Najczęstsze pytania

Arytmia u dzieci – objawy: na co zwrócić uwagę?

Najczęstsze objawy to kołatanie, szybkie lub nierówne bicie serca, zawroty głowy, osłabienie, ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenia i gorsza tolerancja wysiłku. U niemowląt symptomy mogą być mniej charakterystyczne: bladość, niepokój, szybki oddech, słabe jedzenie lub pocenie się przy karmieniu. U części dzieci dolegliwości pojawiają się tylko okresowo, np. podczas wysiłku, stresu lub infekcji, dlatego łatwo je przeoczyć albo powiązać z przemęczeniem.

Jak rozpoznać problemy z sercem u dziecka?

Nie zawsze da się to zrobić samodzielnie. Warto zgłosić się do lekarza, jeśli dziecko szybko się męczy, mdleje, ma duszności, sinieją mu usta lub skarży się na ból w klatce piersiowej. Lekarz może zlecić EKG, Holter, echo serca i badania krwi. Szczególnie ważna jest konsultacja wtedy, gdy objawy pojawiają się nagle, nawracają lub występują podczas aktywności fizycznej.

Arytmia serca u niemowlaka – kiedy do lekarza?

Pilnej konsultacji wymaga niemowlę, które jest blade, apatyczne, słabo je, szybko oddycha, poci się przy karmieniu, sinieje albo ma bardzo szybkie tętno utrzymujące się bez wyraźnej przyczyny. U niemowląt objawy arytmii mogą być subtelne, dlatego nie należy ich długo obserwować bez oceny medycznej. W tej grupie wiekowej nawet niewielkie zmiany w zachowaniu lub sposobie oddychania mogą być ważnym sygnałem problemów z sercem.

Arytmia u młodzieży – czy może wynikać ze stresu?

Tak, stres, niedobór snu, kofeina, napoje energetyczne, infekcja lub intensywny wysiłek mogą nasilać kołatanie serca. Nie wyklucza to jednak arytmii. Jeśli objawy powtarzają się, pojawiają w spoczynku, są bardzo silne albo towarzyszą im omdlenia, potrzebna jest diagnostyka.

Czy prawidłowe EKG wyklucza arytmię?

Nie. EKG pokazuje rytm serca w krótkim momencie badania. Jeśli arytmia występuje napadowo, wynik może być prawidłowy. W takiej sytuacji lekarz zazwyczaj zleca Holter EKG, aby zobaczyć pracę serca w dłuższym przedziale czasowym.

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Umów się na badanie obrazowe

Bibliografia